การที่ผู้ป่วยชอบแบ่งยาจากแผงยามารวมๆ ใส่ในตลับยาไว้ปะปนกัน จะเพิ่มโอกาสความเสี่ยงต่อการเสื่อมของ "ยาเม็ด และ ยาผง" อย่างมาก เพราะเป็นการเพิ่มผิวสัมผัสอากาศ และฝุ่นผง รวมไปถึงเชื้อโรคต่างๆ ต่อเม็ดยาโดยตรง

มาดู 4 สาเหตุที่อาจเป็นผลทำให้ยาเสื่อมคุณภาพได้เร็วกว่ากำหนดคือ

1. แสงแดดจ้า
2. อุณหภูมิร้อนมากๆ
3. ความชื้น
4. อากาศภายนอก(ฝุ่นผง, เชื้อโรค, สัตว์ขนาดเล็ก)

ฉะนั้นแล้วหากหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงทั้ง 4 ข้อข้างต้น รวมไปถึงการไม่แกะยาออกจากแผงเพื่อมาเก็บรวมๆกัน . . ก็จะเป็นการรักษาคุณภาพของยาไว้เพื่อให้มาตรฐานตามการรักษา

ยกตัวอย่างรายการยาที่มักพบว่าประชาชนเก็บยาไม่ถูกต้องจนนำไปสู่การเสื่อมของยาแบบสังเกตได้ชัดเจน คือตัวยา "Aspirin (แอสไพริน)" ที่ถูกความชื้นมากๆ จะทำให้ตัวยาสลายตัวเป็นกรดซาลิกไซลิก อะซิติก จนเป็นผลทำให้ยาจะมีกลิ่นเปรี้ยวๆ ออกมา

หรือในบางกรณีของยารูปแบบ "แคปซูล" เมื่ออยู่ในอุณหภูมิมากกว่า 40 องศาเซลเซียส จนทำให้รูปทรงแคปซูลยา เยิ้มๆ บวมๆ หรืออาจจะเป็น บุ๋ม ผิดรูปยา จนทำให้เม็ดแคปซูลแตกออกมา

หรือในจำพวกวิตามินเช่น "วิตามินซี" ที่ทำปฏิกิริยากับอากาศ และความชื้นมากเกินไปจะทำให้เกิดจุดดำๆ สีน้ำตาลๆ เป็นจุดๆ บนเม็ดยา

ในบางครั้งเมื่อคนไข้โดยเฉพาะผู้สูงอายุจำเป็นต้องแบ่งเม็ดยาเพื่อเดินทางไปต่างที่ หรือเป็นความเคยชิน และความต้องการของผู้สูงอายุที่ต้องการความง่าย และสะดวกสบายมากขึ้นเวลากินยา ลูกหลานก็จะสามารถช่วยดูแลจัดการแบ่งยาได้ ดังนี้ ...

1. แบ่งยาทีละน้อยๆ ต้องไม่แบ่งเผื่อนานเกินกว่า 1 สัปดาห์
2. กรณียาที่อยู่เป็นแผงๆ ก็ตัดแบ่งจากแผงไปเลย โดยระมัดระวังอย่าตัดจนกินพื้นที่ของช่องว่างระหว่างเม็ดยาจนอาจทำให้อากาศเข้าไปได้
3. ระมัดระวัง 4 ปัจจัยเสี่ยง (แสงแดด, อุณหภูมิร้อน, ความชื้น, อากาศภายนอกอาจมีฝุ่นผง, เชื้อโรค, สัตว์ขนาดเล็กปะปนเข้ามาได้

ยาที่เก็บรักษาได้อย่างถูกต้องจะทำให้ยามีประสิทธิภาพ และมีคุณภาพของยาที่คงตัวทำให้ยาออกฤทธิ์ได้ตามข้อมูลงานวิจัยส่งผลให้คนไข้หายจากอาการเจ็บป่วยและดำรงชีวิตกลับเป็นปกติได้

เรียบเรียงข้อมูลโดย

เภสัชกรหญิงณัฐธิดา ไวยรูปี

แอดมินเพจ เภมายด์เม้ามอย